Κυριακή, 30 Αυγούστου 2015

Βιολόγοι, ξενιτεμένοι, γράφουν


Σπούδασαν κι οι δυο Βιολογία. Βρέθηκαν κι οι δυο στην ξενιτιά για σπουδές ή για έρευνα κι έγραψαν λογοτεχνία, αποτυπώνοντας στα γραπτά τους τις εμπειρίες τους από την ζωή «έξω». Τα βιβλία τους εκδίδονται από τον ίδιο εκδοτικό οίκο και βραβεύτηκαν αμφότεροι ως πρωτοεμφανιζόμενοι στα ελληνικά Γράμματα.

Ποιοι είναι;

Στις χαμηλών τόνων, υψηλής ευαισθησίας «Ιστορίες του Χαλ» (Κίχλη, 2011), ο Γιώργος Μητάς μας μεταφέρει στην φαινομενικά ήρεμη πόλη Χαλ, όπου βρέθηκε για σπουδές, στις ακτές της Βόρειας Θάλασσας. Φωτίζει πλαγίως και μας αποκαλύπτει φέτες πραγματικότητας, σπαράγματα μόνο  απ’ όσα κρύβονται μέσα στα ομιχλώδη σκοτάδια αυτού του λιμανιού. Μας μιλά για τη μοναξιά, την αγάπη, την τρυφερότητα, την άγρια απελπισία και κερδίζει εμάς, καθώς και το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα του περιοδικού Διαβάζω (2012).


Με γοήτευσαν οι «Ιστορίες» του Μητά όταν τις πρωτοδιάβασα  (έχω ξαναγράψει γι αυτές, εδώ) και περίμενα πως θα υπάρχει μια καλή συνέχεια. Δεν διαψεύσθηκα. Το «Σπίτι» (Κίχλη, 2014), μια νουβέλα για την περιπέτεια της γραφής, προσφέρει το στοχασμό για τη διαδικασία της δημιουργίας, σασπένς μέσα από μια καλοστημένη πλοκή και την απόλαυση των ωραίων Ελληνικών του συγγραφέα. 

Γιώργος Μητάς


Ο Άκης Παπαντώνης  είναι ο νεώτερος εκ των δύο επιστημόνων (Βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου πεζογράφου  του περιοδικού Διαβάζω, 2015). Βρέθηκε κι αυτός ως ερευνητής στην Οξφόρδη και στη νουβέλα του «Καρυότυπος» (Κίχλη, 2014), μας δίνει μια γροθιά στο στομάχι. 

Άκης Παπαντώνης

Ο ήρωας του, ένας Έλληνας βιολόγος, ο οποίος μετακομίζει στην Οξφόρδη για να εργασθεί ως ερευνητής σ’ ένα εργαστήριο, προσπαθεί να ανιχνεύσει τον δικό του εσωτερικό κόσμο, να διερευνήσει τα αδιέξοδά του. Το απαίσιο υπόγειο – κλουβί, μέσα στο οποίο ζει ο ερευνητής, αντικατοπτρίζει πλήρως την ψυχική κατάσταση του ενοίκου του. Με πολλές αναφορές στην επιστήμη του, ο Παπαντώνης μας μεταγγίζει μέσα από σκληρές εικόνες τον οίκτο, τη στοργή, - πιο σωστά - την αγάπη του γι αυτό το «χαμένο» παιδί. Η αφήγησή του έχει μια δύναμη τέτοια, ώστε ο αναγνώστης βουλιάζει μαζί με τον ήρωα στην απόγνωση, νιώθει την ορφάνια του,   υποφέρει με τις αναμνήσεις του και προσπαθεί μαζί του -  ανεπιτυχώς - να τις διώξει, «να σπρώξει έξω απ’ την πόρτα του  με τη σκούπα την ομίχλη που απλώνεται κάθε πρωί στο πάτωμα».


Αν και οι δύο βιολόγοι γράφουν με εντελώς διαφορετικό ύφος, όταν διάβασα το βιβλίο του Παπαντώνη, αμέσως σκέφτηκα τον Μητά. Ίσως, γιατί  και στους δύο η ζωή σε μια ξένη χώρα, σε συνδυασμό με την επιστημονική τους ενασχόληση, ευαισθητοποίησε κάποιες κεραίες τους. Ακόμη, δεχόμενοι πως  η παρατηρητικότητα είναι ένα προσόν απαραίτητο τόσο για την επιστημονική έρευνα, όσο και για τη συγγραφή, μπορούμε να υποθέσουμε πως η παρατήρηση ενός νέου περιβάλλοντος πυροδότησε κάτι που υπήρχε εντός τους και τους ώθησε να γράψουν  - για να ξαναδιαβάσουν τον εαυτό τους, την πραγματικότητα, τις απορίες τους, όπως λέει ο Παπαντώνης σε μια συνέντευξή του.

Εύχομαι και στους δύο καλή συνέχεια! 

Τετάρτη, 26 Αυγούστου 2015

Η τύχη των «αποτυχόντων»


Η «Στέλλα», είναι μια παλιά μου μαθήτρια πολύ μετρίων επιδόσεων. Κατάφερε με χίλια ζόρια να τελειώσει το Λύκειο, στις Πανελλαδικές όμως πάτωσε. Παρακολούθησε εδώ κάποια σεμινάρια, κι επειδή το αγόρι της είχε πάει στο Λονδίνο για σπουδές, έφυγε κι αυτή, για να κάνει «κάτι» εκεί. Πριν από καιρό, όλως τυχαίως, συνάντησα τη Στέλλα σε μια παρέα πανεπιστημιακών.
«Κυρία, με θυμάστε;» Μ’ αγκάλιασε και με φίλησε.
«Γνωρίζεις τη Στέλλα; Είναι το αστέρι μας!», μου είπε ο φίλος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο. Δεν γνωρίζω τι έκανε η Στέλλα στο Λονδίνο – δηλαδή ξέρω, αλλά δεν θέλω να πω κλάδους και ειδικεύσεις για να μην την μαρτυρήσω -  πάντως έκανε γερές σπουδές και γύρισε από κει μ’ ένα καλό διδακτορικό, - το οποίο πήρε ενώ παράλληλα εργαζόταν σκληρά σε διάφορες δουλειές-  με συστατικές επιστολές από καθηγητές και με εργασίες σε διεθνή συνέδρια.
Στην κουβέντα μας ανακάλυψα πως ήταν πολύ διαβασμένη και εκτός της ειδικότητάς της.
Με προβλημάτισε πολύ αυτή η συνάντηση.
Αν με ρωτούσε κανείς για τη Στέλλα, τότε που την είχα μαθήτρια, θα έλεγα πως είναι ένα πολύ γλυκό και συμπαθητικό παιδί μεν, αλλά δεν έχει δυνατότητες για κάτι παρά πέρα.

Θυμήθηκα ανάλογες συζητήσεις με συναδέλφους, όπου έκπληκτοι μαθαίναμε, πως ένας παλιός μας μαθητής, χαρακτηρισμένος «σκερβελές», είχε γίνει επιτυχημένος επιχειρηματίας ή πως μια σημαιοφόρος μαθήτρια είχε αποτύχει παταγωδώς στις σπουδές της και σερνόταν για χρόνια ως αιώνια φοιτήτρια.
Αν και γνωρίζουμε, – οι εκπαιδευτικοί – πως οι μαθητές της ίδιας ηλικίας δεν σημαίνει ότι βρίσκονται και στο ίδιο στάδιο ωριμότητας, η γνώση αυτή παραμένει σε θεωρητικό επίπεδο και στην πράξη δεν κάνουμε σχεδόν τίποτα γι αυτό, αντίθετα κολλάμε κάποιες ταμπέλες στα παιδιά, οι οποίες μπορεί και να τα σπρώχνουν σε θέσεις που δεν τις αξίζουν.

Φαίνεται, όμως, πως έξω από το σχολικό περιβάλλον υπάρχουν ένα σωρό άλλοι παράγοντες που δίνουν το έναυσμα για να ξεπεράσουν οι λεγόμενοι «κακοί» ή «μέτριοι» μαθητές αυτό που τους κρατούσε καθηλωμένους σ’ ένα στάδιο ή τους δείχνουν το δρόμο για να αναπτύξουν κάποιες λανθάνουσες δεξιότητές τους και να διαπρέψουν, ενώ κάποιοι άλλοι μπλοκάρουν το μυαλό και κάνουν τους «καλούς» μαθητές να οπισθοχωρούν και να παρουσιάζουν προβληματική συμπεριφορά.

Σκεφτείτε, σε πόσα σπίτια αυτές τις μέρες των αποτελεσμάτων χαίρονται και πανηγυρίζουν επειδή τα παιδιά πέτυχαν. Πόσα τραπεζώματα γίνονται για να γιορταστούν αυτές οι επιτυχίες. Και σε πόσα άλλα σπίτια πενθούν και κρύβονται φαρμακωμένοι, επειδή το παιδί συγκαταλέγεται στους «αποτυχόντες».

Το μυαλό όμως ενός δεκαοκτάρη είναι κάτι το οποίο εξελίσσεται, γύρω του ο κόσμος παίρνει τις δικές του στροφές και τον παρασύρει στη δίνη του, η ζωή είναι απρόβλεπτη και μας επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις.

Ας ευχηθούμε οι επιτυχόντες να προχωρήσουν προς το όραμά τους με σταθερό βήμα. 
Και τα παιδιά που δεν είδαν το όνομά τους στις λίστες ας στήσουν το αυτί τους για να καταφέρουν να αφουγκραστούν τη φωνή που θα τους δείξει έναν άλλο δρόμο, ένα καινούριο όνειρο για ν' ακολουθήσουν, έχοντας κατά νου  πως μπορεί να είναι «αποτυχόντες» στις εξετάσεις, αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως θα είναι και αποτυχημένοι στη ζωή τους.