Τετάρτη, 23 Νοεμβρίου 2011

Άνθρωποι μονάχοι


Ξεκίνησα να γράψω ένα κείμενο σχετικά με την τέχνη και την δημιουργικότητα, αλλά αυτό με οδήγησε σ’ ένα βιβλίο που διάβασα το καλοκαίρι και προτίμησα να μιλήσω γι αυτό, μια και μιλά για την τέχνη. Tο βιβλίο είναι του Μισέλ Ουελμπέκ και έχει τον άχαρο, αλλά και τόσο σημαντικό τίτλο «Ο χάρτης και η επικράτεια» (βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2011).
Είναι το δεύτερο βιβλίο του συγγραφέα που διαβάζω, η πρώτη μου γνωριμία μαζί του έγινε με τα «Στοιχειώδη σωματίδια» (Εστία, 2002). Τότε, χωρίς να μπορώ να πω ότι ενθουσιάστηκα, είχα την αίσθηση ότι διάβαζα κάτι καλό. Τώρα είμαι βέβαιη πως πρόκειται για έναν σημαντικό και ξεχωριστό σύγχρονο συγγραφέα.
Αν ψάξετε στο Διαδίκτυο θα βρείτε πολλά παράξενα φερσίματά του και θα καταλάβετε γιατί τον θεωρούν εκκεντρικό. Η μαγκιά του είναι ότι στο βιβλίο  βρίσκει το χιούμορ να διακωμωδήσει ακριβώς αυτές τις πλευρές του χαρακτήρα του - ένας από τους ήρωες του είναι ο ίδιος - και στην κορύφωση της πλοκής να δολοφονήσει τον εαυτό του με εξαιρετική αγριότητα.
Κεντρικός ήρωας είναι ο Ζεντ Μαρτέν, ένας καλλιτέχνης που γίνεται διάσημος όταν κάνει μια έκθεση με φωτογραφίες λεπτομερειών από τους χάρτες της Μισελέν. Εδώ είναι και το πρώτο σχόλιο του Ουελμπέκ για τη σύγχρονη κοινωνία, η οποία εθισμένη στο θέαμα, δίνει περισσότερη σημασία στον ίδιο το χάρτη, παρά στην περιοχή, την επικράτεια, την οποία αυτός αναπαριστά.
Ο συγγραφέας κριτικάρει έντονα την αγορά της Τέχνης, αλλά αποτίνει φόρο τιμής στην ίδια την Τέχνη, ως δημιουργία. Πέρα, όμως, και πιο βαθιά από μια ιστορία για την Τέχνη το βιβλίο είναι ένας στοχασμός για τον άνθρωπο, για τις χαμένες ευκαιρίες του και τα αδιέξοδα, για τη μοναξιά του. Όλοι οι ήρωες είναι μόνοι, ο Ζεντ, ο ηλικιωμένος πατέρας του, ο Ουελμπέκ. Ο Ζεντ ενώ βρίσκει τον έρωτα στο πρόσωπο της Όλγας, - «η ζωή κάποια στιγμή μας δίνει μια ευκαιρία» -  την αφήνει να χαθεί μέσα απ’ τα χέρια του και του απομένει η αίσθηση ότι «απλώς φανήκαμε ανάξιοι του δώρου που μας είχε δοθεί».
Έτσι, ο ήρωας πορεύεται μόνος, με μόνη παρηγοριά του την Τέχνη, η οποία όμως αδυνατεί να αντικαταστήσει τα πρόσωπα, τα οποία γεμίζουν κι ομορφαίνουν τη ζωή μας.
Προς το τέλος του βιβλίου, όπου προφητικά αναφέρεται η οικονομική κρίση που θα πλήξει τη Γαλλία και θα την κάνει τουριστικό προορισμό για Κινέζους και Ρώσους, ο Ζεντ δημιουργεί τα πιο συνταρακτικά - για μένα  - έργα του:
Παίρνει τις φωτογραφίες όλων των ατόμων που γνώρισε, όσων είχε τη φωτογραφία. Τις στερεώνει στο ύπαιθρο, μπροστά στο σπίτι του και τις φιλμάρει αφήνοντας να λειτουργήσει η φυσική αποσύνθεση, μέχρι τα πρόσωπα να εξαφανιστούν και το χαρτί να λιώσει, να αποσυντεθεί.
Με την αποσύνθεση και διάλυση των μορφών αυτών, αλλά και άλλων συμβόλων της εποχής του καταναλωτισμού, υπονοείται πως μια αδηφάγος φύση  θα καταπιεί τον άνθρωπο και τον βιομηχανικό πολιτισμό που δημιούργησε. "Ο θρίαμβος της βλάστησης είναι απόλυτος".

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου