Τετάρτη, 16 Νοεμβρίου 2011

Για την πατρίδα, ρε γαμώτο


Οι Έλληνες, εδώ και λίγο καιρό, αισθανόμαστε ταπεινωμένοι και εξευτελισμένοι καθώς είδαμε τους «ισχυρούς» της Ευρώπης να μας επιτιμούν, να μας λοιδορούν και να απειλούν πως θα μας πετάξουν έξω  από τον ευρωπαϊκό παράδεισο. Και ενώ μέχρι τώρα δεχόμασταν την «ελληνική ιδιαιτερότητα» - δανείζομαι τον τίτλο από τον Καστοριάδη - ως μετάλλιο τιμής, αυτή γίνεται πλέον στίγμα, που απειλεί να μας ρίξει στον Καιάδα των οικονομικά ανήμπορων.
Ο πατριωτισμός μας, πληγωμένος, αναδύεται από το βάθος του συνειδητού μας, όπου τον είχαμε καταχωνιάσει  - φοβούμενοι μήπως χαρακτηριστούμε εθνικιστές - και διεκδικεί τη θέση του στη ζωή μας.
Ο πατριωτισμός είναι θέμα συναισθήματος, σε αντίθεση με τον εθνικισμό που είναι ιδεολογία, υποστηρίζει ο Kwame Anthony Appiah στο άρθρο του «Κοσμοπολίτες πατριώτες» («Υπέρ Πατρίδος, Πατριωτισμός ή Κοσμοπολιτισμός;», Martha Nussbaum κ.ά., Scripta, Αθήνα 1999):


« Αν υπάρχει ένα συναίσθημα το οποίο μας δημιουργεί ο πατριωτισμός, αυτό είναι οπωσδήποτε η υπερηφάνεια. Όταν παίζεται ο εθνικός ύμνος, όταν κερδίζει η εθνική ομάδα, όταν επικρατεί ο εθνικός στρατός, υπάρχει αυτή η ανατριχίλα στη σπονδυλική στήλη, μια ηλεκτρισμένη αναμονή, η συγκίνηση ότι είσαι με τους κερδισμένους. Αλλά ο πατριώτης είναι οπωσδήποτε ο πρώτος που υποφέρει από τη ντροπή της χώρας του: ο πατριώτης είναι εκείνος που υποφέρει όταν μια χώρα εκλέγει λάθος ηγέτες, ή όταν αυτοί οι ηγέτες υπεκφεύγουν, μεγαλαυχούν, παίζουν θέατρο ή προδίδουν τις αρχές μας».
Θα νόμιζε κανείς πως τα λόγια αυτά είναι γραμμένα για την περίπτωσή μας. Ντρεπόμαστε, πράγματι για την κατάντια των πολιτικών μας. Εμείς όμως τους εκλέξαμε και πρέπει να σκεφτούμε πώς και γιατί αφεθήκαμε να μας ξεγελάσουν. Μήπως επειδή είχαμε τοποθετήσει γύρω από μας και τα μέλη της οικογένειάς μας έναν προστατευτικό κλοιό και βολευτήκαμε με τις διαβεβαιώσεις τους, πως αυτός θα διαφυλαχτεί; Επειδή ελπίζαμε πως αυτοί θα φρόντιζαν να διαιωνίζεται αυτή η πελατειακή σχέση «μεταξύ πολιτικού και ψηφοφόρου, κατά την οποία ο μεν ψηφοφόρος παρέχει υποστήριξη προσδοκώντας προστασία, ενώ ο πολιτικός εκποιεί το κράτος στους ψηφοφόρους με αντάλλαγμα να το κατέχει ο ίδιος, δηλαδή να θεμελιώνει την ισχύ του στη δυνατότητα να διανέμει – αυτός, κι όχι κάποιος άλλος – προσοδοφόρες θέσεις κι αξιώματα»; («Οι αιτίες της παρακμής της σύγχρονης Ελλάδας», Π. Κονδύλης, Θεμέλιο).
Συναισθανόμαστε τώρα, τις συνέπειες του γητέματος, στο οποίο αφεθήκαμε  και η πατρίδα αποκτά μια νέα σημασία, καθώς βλέπουμε πως αν αυτή καταρρεύσει θα μας πάρει μαζί της. Επιστρέφουμε λοιπόν στον πατριωτισμό. Είναι άραγε η λύση;  
Αν φανταστούμε τον εαυτό μας και την οικογένειά μας στο κέντρο ομόκεντρων κύκλων δεν μπορούμε να φτάσουμε στους εξωτερικούς κύκλους όπου βρίσκονται οι συμπατριώτες μας αν δεν περάσουμε από άλλους μικρότερους στους οποίους στέκονται οι γείτονές μας και οι συμπολίτες μας.

Είναι δυνατόν, άραγε, ένας τέτοιος πατριωτισμός, ο οποίος ξεκινά με την κατανόηση του ευαγγελικού «τις εστί μου πλησίον» και  απλώνει τους κύκλους του προς τα έξω,  να ωφελήσει την πατρίδα και να αφήσει ανοιχτή την προοπτική για ένα άνοιγμα προς τους εξώτερους κύκλους, προς μια πιο ανθρώπινη ανθρωπότητα;
Ίσως, ναι, αλλά φοβάμαι, πως θα απαιτήσει ένα  ικανό απόθεμα ηθικών πόρων και  μια αναθεώρηση στο πλέγμα αξιών που διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια, μια αλλαγή Παραδείγματος.
Αξίζει όμως τον κόπο να προσπαθήσουμε. Για την πατρίδα, ρε γαμώτο. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου